ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η συστημική ψυχοθεραπεία εστιάζει στις διαπροσωπικές σχέσεις και στις δυναμικές που αναπτύσσονται μέσα στα πλαίσια των συστημάτων που μετέχουμε. Ο θεραπευτής στρέφει το βλέμμα στο τι συμβαίνει μεταξύ των ανθρώπων: η έμφαση δεν είναι μόνο στο άτομο και τα χαρακτηριστικά του αλλά και στην διάδραση και τις δυναμικές που αναπτύσσονται μεταξύ των ανθρώπων, στην διεργασία της επικοινωνίας και στο τρόπο που αντιλαμβάνονται (και κατασκευάζουν ή συγκατασκευάζουν ) και την πραγματικότητα γύρω τους.

Η προσέγγιση αυτή είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη θεραπευτική προσέγγιση και αποτελεί την πρακτική εφαρμογή της θεωρίας των συστημάτων (systems theory) στον χωρό της ψυχικής υγείας . Η θεωρία αυτή ορίστηκε αρχικά από τον βιολόγο L. Von Bertalanffy στην δεκαετία του ’20 μέσα από την Έχει εφαρμογή σε μια σειρά από επιστημονικά πεδία (βιολογία, μηχανική, ψυχολογία και ψυχιατρική) και η κεντρική της έννοια είναι εκείνη του «συστήματος». Μέσα σε ένα σύστημα κάθε στοιχείο που μεταβάλλεται επηρεάζει και μεταβάλλει την κατάσταση όλων των υπόλοιπων στοιχείων μέσα στο ίδιο σύστημα. Κάθε πλαίσιο μπορεί να θεωρηθεί σύστημα : μια ομάδα ανθρώπων που αλληλεπιδρούν και συνδέονται με συναισθηματικούς δεσμούς και σχέσεις, όπως για παράδειγμα σε ένα ζευγάρι ή μια οικογένεια. Εν όψει αυτών των σχέσεων, η δυσκολία που βιώνει ένα άτομο δεν θεωρείται ως κάτι «λάθος» αλλά ως κάτι απορρέει και συντηρείται από το πλέγμα των σχέσεων του. Η έμφαση μεταφερεται από το άτομο στις σχέσεις : όταν, ένας άνθρωπος φέρει ένα «σύμπτωμα» δεν είναι ο ίδιος το σύμπτωμα. Αυτό που έχει περισσότερο νόημα είναι να δούμε πώς το «πρόβλημα» ή το «σύμπτωμα» εντάσσεται στο τρόπο που ο άνθρωπος σχετίζεται με τους γύρω του, τους ρόλους που έχει αναλάβει στο τώρα αλλά και στην οικογένεια καταγωγής του.

Παράλληλα, οι συστημικοί θεραπευτές αξιοποιούν την θεραπευτική σχέση, την έμφαση στο συναισθηματικό σύμπαν των ανθρώπων, αλλά και τη αναζητήση και ενίσχυση των λειτουργικών κομματιών του κάθε ανθρώπου. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η οικογένεια καταγωγής και το μοτίβα των σχέσεων που την χαρακτήριζαν παίζουν σημαντικό ρόλο στο πως βιώνει ο ανθρωπος τις σχέσεις του στο «τώρα» και το πως προσαρμοζεται σε αυτές. Τέλος, οι συστημικοί θεραπευτές αξιοποιούν θέματα κουλτούρας και γλώσσας καθώς ξέρουμε πια από την ερευνα και την πρακτική ότι το πολιτισμικό πλαίσιο στο οποιό μεγαλώνουμε και δρούμε αλλά και ο τρόπος που αφηγούμαστε τα πράγματα στην προσπάθεια μας να «βγάλουμε νόημα» επηρεάζουν τελικά τον τρόπο που δρούμε και νιώθουμε ( και αντίστροφα).

Στην δική μου πρακτική, η προσπάθειά μου είναι πρώτα από όλα να βοηθήσω τον άνθρωπο που μου απευθύνεται να συμμαχήσει με τον εαυτό του και να καταφέρει μια πιο συστημική ματιά ως αυτό που του συμβαίνει στο εδώ και τώρα. Να μπορέσει δηλαδή χωρίς να κατακρίνει τον εαυτό του, να διερυνήσει το τι σημαίνει για τις σχέσεις του η δυσκολία που βιώνει στο παρόν. Ο στόχος είναι μπορέσει να διευρύνει τις επιλογές του ως προς το πως διαχειρίζεται και νοηματοδοτεί τα βιώματα του προκειμένου να πορευτεί με ικανοποιήση και πληρότητα στη ζωή και σε συντονισμό με όλα τα κομμάτια του εαυτού του.